Blog

De pro's van Antibiotica

8 Jul. 2010

Antibiotica; een woord dat bij veel mensen negatieve associaties oproept. Jazeker, ze zijn soms nodig en ze hebben al levens gered. Maar het tijdperk dat ze voor ieder wissewasje werden voorgeschreven, ligt nog niet (zo lang) achter ons. Bovendien hebben ze helaas nogal eens bijwerkingen die variëren van diarree tot Candida en een verminderde weerstand. Toch is het niet per definitie ‘erg’ om antibiotica te moeten gebruiken. Om dat te begrijpen, kijken we eerst naar de darmflora.

De darmflora bestaat uit meer dan 1000 stammen (ook getallen als 7000+ worden genoemd!), soorten en ondersoorten van verschillende bacteriën en schimmels (en soms parasieten). In principe hebben ze allemaal hun plaats in de darmflora en onze gezondheid. Zelfs gisten/schimmels als Candida albicans mogen in heel kleine hoeveelheden gewoon voorkomen in de darm. De truc is dat de verschillende micro-organismen elkaar in evenwicht moeten houden.

Er zijn vijf belangrijke groepen darmflorabacteriën (Enterococcus, E. coli, Bacteroïdes, Bifidobacterium, Lactobacillus) die een grote rol spelen in dit evenwicht. Dit noemen we de residente flora. Het zijn als het ware de ‘goede’ darmbacteriën. Deze stammen zijn verdeeld in aeroob (zuurstofliefhebbers) en anaeroob (die niet tegen zuurstof kunnen. De aerobe stammen moeten de zuurstof in de darm 'wegvreten', zodat het milieu zuurstofarm wordt, en de anaeroben zich er thuisvoelen.

 

Taken

Een gezonde darmflora houdt zichzelf in evenwicht, zodat er geen bacteriestammen kunnen uitgroeien tot pathogene (ziekmakende) proporties. In een gezonde darmflora moet voldoende massa van de goede bacteriën aanwezig zijn, zodat ze alle plaats kunnen innemen op de darmwand. Ook maken ze stoffen aan zoals melkzuren en zelfs waterstofperoxide, om potentiële ziekteverwekkers onschadelijk te maken.

De darmflora heeft uiteraard ook een rol in de spijsvertering bij het afbreken van voedingsmiddelen tot opneembare voedingsstoffen. Daarnaast speelt de darm en de darmflora een belangrijke rol in het immuunsysteem. Een gezonde darmflora 'prikkelt' het immuunsysteem om Immuunglobulinen (afweerstoffen) aan te maken. Het gaat dan om de a-specifieke afweer, die niet eerst 'getraind' hoeft te worden om de ziekteverwekkers te herkennen.

Ook 'communiceert' de darmflora onderling en met de darmwand. Bij een gezonde flora en darmslijmvlies, kunnen er gericht ziekteverwekkers worden doorgelaten, die vervolgens gepresenteerd worden aan het immuunsysteem zodat dit zich kan trainen (specifieke afweer). Eén van de taken van de darmflora is dan ook om het darmslijmvlies gezond te houden en op die manier de darmwand. Het darmslijmvlies staat op zijn beurt via de lymfe weer in contact met de andere slijmvliezen (en de huid) van het lichaam, zodat ook daar een goede immuniteit kan worden gehandhaafd.

Meet the guys

De darmflora is relatief kwetsbaar. Er zijn echter allerlei omstandigheden waardoor het evenwicht verstoord kan raken. Oorzaken zijn onder andere stress, verkeerde voeding en medicijngebruik (waaronder uiteraard antibiotica). Bacteriën hebben een milieu nodig dat voor hen juist is: vrij zuur en voor de anaeroben moet het uiteraard ook zuurstofarm zijn. Wanneer één of meerdere van deze factoren niet in orde zijn, lijdt niet alleen de hoeveelheid darmflora daar onder, maar ook de kwaliteit van de darmflora.

Een kort overzicht van de residente flora (de good guys* dus):

-       Enterococcus zijn aërobe bacteriën. Zij vreten zuurstof weg dat door de darmwand heen komt en houden daarmee het milieu in de darm anaëroob (zuurstofloos) zodat de andere stammen daarin kunnen leven. Ook zorgen ze voor een prikkeling van het immuunsysteem, zodat het getraind wordt om voldoende afweerstoffen te maken. Die afweerstoffen komen voor een gedeelte weer terug in de darmen als sIgA, waarover later meer.

-       E. coli: hiervoor geldt grotendeels hetzelfde als voor de Enterococcen. Beiden produceren ze ook stoffen die schadelijke bacteriën, schimmels ed moeten tegengaan.

-       Bacteroïdes zijn anaërobe bacteriën. Ze kunnen dus niet tegen zuurstof. Ze produceren net als alle andere ‘goede’ bacteriën stoffen die de schadelijke bacteriën tegengaan. Daarnaast zijn ze zelf een voedingsbodem voor een andere groep darmflorabacteriën (de Bifidobacteriën). Als ze verlaagd zijn, krijgen de Bifidobacteriën geen voeding meer en zullen deze uiteindelijk ook gaan verlagen.

-       Bifidobacteriën zijn ook anaërobe bacteriën. Ze maken zuren en andere stoffen aan die schadelijke bacteriën moeten tegengaan en helpen bij de spijsvertering.

-       Lactobacillen zijn zuurvormers. Ze maken zuren aan en zorgen daarmee voor een gunstig, zuur milieu in de darm. Daarnaast maken ze stoffen aan als natuurlijke waterstofperoxide, die ervoor zorgen dat schimmels en gisten geen kans krijgen om uit te groeien.

 * van Enterococcen en E. coli heb je misschien wel eens gehoord. Van deze bacteriestammen zijn ook soorten (zoals E. coli O157h7), die ernstig ziekteverwekkend zijn. Toch zijn hun broers erg gezond en hebben we die hard nodig om een optimale darmflora te behouden!

Virulente factoren

Naast de kwantiteit (hoeveelheid) goede bacteriën is ook de kwaliteit van belang. De darmflora moet niet alleen aanwezig zijn, ze moeten ook nog hun taken (kunnen) vervullen. Naast het verteren van voedingsstoffen en het helpen met de immuniteit moeten ze dus ook stoffen aanmaken die als verdediging dienen tegen ziekteverwekkers. Wanneer de kwaliteit van de darmflora niet optimaal is, kan dit proces mis gaan. Er kunnen dan stoffen geproduceerd worden (voornamelijk enzymen), die een negatieve uitwerking hebben op de gezondheid. We noemen dit virulente factoren. Er zijn een aantal verschillende virulente factoren. Je kunt ze zien als ‘jasjes’: de ziekteverwekkers die dagelijks ons lichaam binnenkomen via de voeding, kunnen deze jasjes als het ware aantrekken en worden dan ongevoelig voor de afweerstoffen die de darmflora en het afweersysteem produceren.

De virulente factoren kunnen worden aangetoond in een ontlastingonderzoek. Wanneer ze aanwezig zijn, moet een gedeelte van de eigen darmflora worden afgedood (gereduceerd). Er moet als het ware de bezem doorheen, om dan met een schone lei weer te beginnen. Gebeurt dit niet, dan blijft het milieu in de darm ongunstig voor de goede bacteriën. Ze hebben niet het gewenste effect meer en hebben dus veel minder gezondheidsvoordeel. Ook kunnen bacteriën uit probiotica geen stabiele kolonie vormen, waardoor hun gezondheidseffect slechts kort aanhoudt. Bij een ernstige belasting met virulente factoren kunnen, zeker in combinatie met bepaalde voedingsmiddelen, zelfs flinke klachten ontstaan. Zo kan de weerstand verminderen of kan er in de darmen sterke alcohol geproduceerd worden wat natuurlijk de lever aantast.

Antibiotica

Het reduceren van de darmflora kan op verschillende manieren. In de natuurgeneeskundige praktijk gebruiken we voornamelijk kruiden en andere natuurlijke middelen, maar ook reguliere antibiotica is erop gericht om bacteriën te reduceren. Doordat er relatief veel nadelen kleven aan het gebruik van antibiotica, is het misschien geen populaire methode om dit te doen. Het verdient geen voorkeur; maar mocht er om de één of andere reden antibiotica voorgeschreven worden, dan kan dat wel gezien worden als de spreekwoordelijke bezem. Er wordt eens flink opgeruimd en de darmflora maakt een frisse (door)start. Na een antibioticakuur kunnen de virulente factoren grotendeels verdwenen zijn. Maar: niet alle antibiotica zijn hier sterk genoeg voor. Het is dus verstandig om enkele weken na de AB-kuur een ontlastingonderzoek aan te vragen, om te zien of het evenwicht goed hersteld is en of er wellicht nog virulente factoren aanwezig zijn.

Om nu te zorgen dat het evenwicht niet (nog verder) verstoord raakt en om de negatieve effecten van de antibiotica zoveel mogelijk te beperken, moet je een antibioticakuur goed begeleiden. Op die manier kan de darmflora daadwerkelijk gezond opnieuw beginnen en ondervindt het lichaam zo min mogelijk negatieve bijwerkingen.

Bij het gebruik van antibiotica krijgen de lever en nieren het zwaar te verduren. Dat komt zowel door de antibiotica en hulpstoffen zelf, als door het afsterven van de darmbacteriën. Hierbij komen veel afvalstoffen vrij, die onschadelijk gemaakt moeten worden door de lever en nieren. Zij moeten dus zeker ondersteund worden. Idealiter begint een schoonmaakproces dan ook twee tot vier weken voor de reductiefase. We beginnen met voeding die de lever ondersteunt in plaats van belast. Daarnaast kunnen kruiden of andere supplementen gebruikt worden om de lever en nieren te reinigen en ondersteunen. De Oligoplant-serie heeft hier twee mooie producten voor (Oligoplant Urtica en Oligoplant Cynara), waarin kruiden gecombineerd worden met sporenelementen die de werking van de organen ondersteunen. Ook kunnen traditionele kruidenpreparaten worden gebruikt zoals tincturen of capsules van Brandnetel (Urtica dioica), Artisjok (Cynara scolymus) of één van de andere lever- en nierreinigende kruiden. We noemen dit de voorbereidende- of drainagefase.

Is er een acute noodzaak aan antibiotica en is er geen tijd om van tevoren te beginnen met de drainage, dan kan dat altijd nog tijdens de kuur gebeuren. Beter iets dan niets, tenslotte. Ga met het gebruik van de drainerende middelen zeker nog door totdat de antibioticakuur (de ‘reductiefase’) is afgelopen. Voeding waarmee de lever niet belast en zelfs geholpen wordt, blijft altijd belangrijk. Al tijdens de antibioticakuur kan er begonnen worden met probiotica* (goede darmbacteriën) om direct te beginnen met heropbouwen. Uit onderzoek is gebleken dat vooral bepaalde stammen goed werkzaam zijn bij bijvoorbeeld diarree door antibioticagebruik. Ook krijgt de schimmel Candida logischerwijs minder kans als er probiotica worden aangevoerd.

Probiotica: wat en hoe?

Een mini-yoghurtdrankje van de supermarkt is helaas geen goed alternatief voor 'echte' probiotica. In zo'n product zit doorgaans maar één stam, wat niet voldoende is om een gerichte aanvulling te maken. Bovendien bevat het vaak veel suiker of zoetstoffen. De reden dat deze producten zo 'goed' werken, is dat vrijwel iedereen een tekort heeft aan goede darmbacteriën. Logisch dus, dat als je daarvan een klein beetje aanvult, je een gunstig effect krijgt! Het zou echter nog veel beter kunnen, als je gericht gaat aanvullen met professionele preparaten. Zeker bij een antibioticakuur is dit van belang, omdat er veel meer dan één stam zal worden afgedood, en je dus ook veel meer dan één stam moet aanvullen. Dit is overigens niet alleen belangrijk voor wat betreft de bacteriën zelf, maar vooral ook voor het creëren van een gunstig milieu in de darmen, waardoor de darmflora uiteindelijk zichzelf weer in stand kan houden.

Antibiotica moeten doorgaans drie maal per dag, voor of na de hoofdmaaltijden worden ingenomen. Tussen inname van antibiotica en probiotica moeten minstens 3-4 uur zitten. Het meest handige moment om de probiotica in te nemen is dan ook ’s avonds voor het slapengaan; er zit dan voldoende tijd tussen de laatste dosis antibiotica en de probiotica en deze laatste kan ’s nachts zijn herstellende werk doen. Nadat de antibioticakuur is afgemaakt, moet er nog minimaal een week doorgegaan worden met de probiotica. Het verdient de voorkeur om ook daarna nog enkele weken tot zelfs maanden een onderhoudsdosering probiotica te gebruiken om er zeker van te zijn dat de goede stammen weer een sterke, gezonde kolonie kunnen vormen.

Let op: antibiotica doen niets tegen gisten zoals Candida albicans. Is er een gist/schimmelbelasting, dan is het belangrijk om naast de antibiotica ook een antimycoticum (antischimmelmiddel) te gebruiken. Dit kan zowel regulier (nystatine) als complementair zijn.

Het nemen van probiotica gaat niet de werking van antibiotica tegen. Het antibioticum is er immers op gericht schadelijke bacteriën te doden; dat het ook de goede darmflorabacteriën doodt is slechts een bij-effect. Het toedienen van 'goede' bacteriën heeft dus geen negatief effect op de werking van de antibiotica, het beschermt slechts de darmen en helpt de darmflorakolonies zich te herstellen na afloop van de antibioticakuur.

* Er is bewust voor gekozen hier geen merken of bacteriestammen te noemen. Dit is namelijk voor iedereen verschillend; in een consult kan worden uitgezocht welke stammen belangrijk zijn om aan te vullen en in welke producten deze vertegenwoordigd zijn. Er bestaan wel algemene producten die de meeste belangrijke bacteriestammen aanvullen. Merken zijn onder andere Aadexil van Springfield (speciaal bedoeld voor tijdens en na antibioticakuren), Flora+ of Kids Flora van Pervital; er zijn er overigens nog veel meer. Ideaal gezien volgt dan na 6-8 weken alsnog een ontlastingonderzoek om te zien of de re-kolonisatie gelukt is en of de overige stammen ook aanvulling behoeven.

Samenvatting

Naast de kwantiteit is ook de kwaliteit van de darmflora belangrijk. Wanneer deze niet optimaal is kunnen virulente factoren gevormd worden. Ziekteverwekkers kunnen de virulente factoren gebruiken om ongevoelig te worden tegen de afweerstoffen van de darm. Virulente factoren komen relatief vaak voor. De darmflora moet dan gereduceerd worden. Antibiotica is één van de manieren om dit te doen. Een antibioticakuur moet echter wel goed begeleid worden door de lever en de nieren te ondersteunen en door probiotica te slikken.


Reageren? Gezellig!

Reacties (6)

Marga
8 Mar
Hoi. Ik slik antibiotica en neem daarnaast aciforce van vogel. Die zakjes bij voorkeur op je nuchtere maag. Maar als ik dit lees kan ik het beter 'savonds innemen.

Groet Marga
De Groene Vrouw
9 Mar
Ik kan je helaas niet adviseren over merken die wij niet in ons assortiment hebben!
anna
2 Mar. 2017
Ohhhh en mijn natuurgeneeskundige maar zeggen dat ik niet aan de AB moet omdat ik daar de virulente factoren niet mee weg krijg. Hier lees ik dus van wel!

Die natuurlijke kuur was niet voldoende. Ga dit artikel meteen naar haar sturen. En denk dat ik toch AB ga proberen want die parasiet moet er ook eens uit.

thanx voor je artikel!

Wel jammer dat de supplementen die je hier adviseert, niet in je shoppie te koop zijn.
De Groene Vrouw
2 Mar. 2017
Ja ho even. Als het zo makkelijk was, was iedereen na een AB-kuur van zijn virulente factoren af... Goed naar je natuurgeneeskundige luisteren en als je daar geen vertrouwen in hebt, een andere zoeken. En in elk geval niet zomaar gaan rommelen met dingen die je denkt begrepen te hebben van een artikel op het internet dat niet speciaal voor jou geschreven is ;-)

Daarom zijn die supplementen dus ook niet te koop in ons shoppie. Zodat mensen niet zelf gaan rommelie :o)
Hilde Meskens
21 Oct. 2016
Op zijn Vlaams, nen dikke bedankt, voor uw uitgebreid en interessant artikel. Ik ben hiermee heel goed geholpen, duidelijk informatie en helder uitgelegd. groeten Hilde
Marlou
23 Nov. 2012
Kijk, hier was ik precies naar op zoek en wist dat ik op jouw (nieuwe!!) site (super mooi) kon vinden. 2 Jarige Tom is begonnen aan de AB ivm een parasiet, en krijgt tegelijkertijd probiotica. Fijn om alles te lezen en dank voor de info. Marlou
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
Copyright © 2019 | De Groene vrouw - Eigenwijs in Darmflora, Voeding & Gezondheid | Disclaimer | Privacy & Cookie policy