Blog

Kiem voor je leven!

26 Mar. 2014

Het is de vroege lente, en hoewel de brandnetels en paardebloemen om je heen de grond uitschieten, is er verder nog weinig vitaminerijk eetbaars aanwezig. Ja, in de supermarkt misschien - maar zelf maken is leuker.

Kiemen zijn de eerste blaadjes die uit een zaadje vandaan groeien, nadat het is ontsproten. Het worden dan ook wel spruitgroenten genoemd, maar dat associëren veel mensen nog met een jeugd vol borden groene balletjes die opgegeten moesten worden - dus ik houd het even bij kiemgroenten. Natuurlijk zijn niet alle kiemen groenten (maar alle groenten zijn wel begonnen als kiem, haha). Maar er zijn veel meer planten die je kunt eten als ze nog een kiempje zijn, dan de traditionele planten die wij kennen als groenten.

Cressen

Zo heb je daar de cressen. Dat wordt wel eens als synoniem gebruikt voor kiemen (met dank aan de firma Koppert Cress, die er zijn business van heeft gemaakt), maar het is niet hetzelfde. Cressen zijn namelijk kiemen van de koolfamilie (de Cruciferae), waarin je leden vindt als waterkers, tuinkers, broccoli, koolzaad en mosterd. Van wie je ook allemaal de jonge kiempjes kunt eten (bij tuinkers zelfs exclusief - want weten jullie wat een tuinkers wordt als het opgroeit? Ik heb eerlijk gezegd geen idee).

Cressen hebben een fris-pittige smaak (jaja, ik had zo in de reclame kunnen werken) en doen het goed in kleine beetjes, bijvoorbeeld in een salade - maar ook bij een stoofschotel. Omdat ze lid zijn van de koolfamilie, bevatten cressen mosterdolieglycosiden. Dat hoef je niet te onthouden (mag wel), maar het zijn de stoffen die ervoor verantwoordelijk zijn dat radijsjes je traanogen geven en dat doorgekookte bloemkool zo stinkt naar doorgekookte bloemkool.

Mosterdolieglycosiden (ook in andere planten dan alleen mosterd dus) hebben tal van voordelen - in kleine hoeveelheden dan. In grote hoeveelheden is het vooral ongemakkelijk (tranende ogen, loopneus, verbrande smaakpapillen). Maar gewoon in voedsel hoef je je daar niet direct druk over te maken en kun je genieten van de verwarmende (doorbloedingsstimulerende) werking die ze hebben. Ze stimuleren daarmee de spijsvertering en zorgen dat er meer maagzuur en gal wordt aangemaakt - vandaar dat ze het ook prima doen als side dish voor zware gerechten zoals stoofschotels

Graankiemen

Grassen zijn relatief nieuw in de kiemscene. Sinds een paar jaar (en de lancering van juicers) zijn ze in opkomst. Grassen zijn de (uit de kluiten gewassen) kiemen van granen: tarwegras, speltgras, kamutgras, maisgras. We kunnen ze eigenlijk niet eten vanwege veel te veel onverteerbare vezels, vandaar die juicer. Die haalt de voedingsstoffen er alvast uit, zodat we die in één keer in kunnen nemen.

Ik weet niet of ik daar een voorstander van ben. Het klinkt mooi natuurlijk - vaak met verhalen over je hele benodigde groenten en fruit-portie in een glaasje ter grootte van twee vingerhoedjed - maar zoals ik al zei: we kunnen die grassen niet eten. We eten traditioneel de zetmeelrijke zaden van het gras, maar niet het gras zelf. Dus ik ben er nog niet helemaal over uit.

Oh ja - grassen zijn eigenlijk ook helemaal geen kiemen, maar al plantjes. De échte kiemen (dus het worteltje en de eerste blaadjes die uit een graankorrel groeien) kun je best eten. Nou ja, uitstapje van mijn chaotische hoofd - maar dat kan geen kwaad.

Kruiden, zaden & de rest

Ook kruiden beginnen als een kiempje. En net als met alle kiemen, zijn de voedingsstoffen (en ook de smaakstoffen) daarin heel geconcentreerd. Dat komt: kiemen zijn kwetsbaar. Ze zijn nog zacht, hebben nog niet de tijd gehad om zich te vestigen, hebben hun doel (voortplanting) nog niet vervuld - het zijn plantenbaby's. En die zitten dus barstensvol verdedigingsstoffen - die wij ervaren als smaakexplosie.

Zaden - ja, zo beginnen ze natuurlijk allemaal. Maar ik bedoel hier de dingen die we ook eten in de vorm van zaad - zoals pompoen, zonnebloem, sesam en maanzaad. Ook deze kun je kiemen en geven (jawel) een nootachtige smaak aan je gerecht.

En zo zijn er nog veel meer. Ik vat even kort samen uit een stuk dat ik eerder schreef:

  • Kiemen (sprouts) zijn de eerste aanzet tot het groeien van een plantje uit het zaad. De kiemen zijn meestal wit, of althans ‘zonder chlorofyl’, want kiemen van rode kool en bietjes zijn mooi rozerood. Er zitten nog geen blaadjes aan (of slecht de twee eerste blaadjes: het cotyledon). De meeste bonen, Alliums en sommige kruiden worden geteeld als Kiemen.

  • Greens (microgroenten) zijn kiemen die wat verder zijn uitgelopen zodat zich groene blaadjes vormen. Deze blaadjes bevatten bladgroen (chlorofyl). Greens worden meestal geteeld uit zaden (zoals zonnebloem- en pompoenpitten) en sommige bonen (zoals erwten). Sommige planten die gekiemd worden kunnen ook doorgroeien tot microgroente.

  • Cressen zijn in feite hetzelfde als Greens, maar dan van Kruisbloemigen-zaad, zoals Broccocress® en tuinkers.

  • Grassen zijn de jonge plantjes van de graansoorten. Het zijn ook een soort Greens, maar ze worden niet gegeten; ze worden uitgeperst en het sap wordt gedronken (in kleine hoeveelheden, bijvoorbeeld 30ml).

Gezondheidsvoordelen

Leuk hoor, al die miniplantjes - maar wat kun je ermee? Kiemen ontwikkelen (uit het zetmeel in de plant) hoge gehaltes aan vitaminen, mineralen en secundaire plantenmetabolieten. Dat doen ze niet voor ons, maar om uit te kunnen groeien tot een echt plantje en om te overleven terwijl ze daarmee bezig zijn.

Kiemgroenten bevatten soms wel 10 tot 100x zoveel enzymen als volwassen planten - logisch, want ze moeten het zetmeel uit het zaadje waar ze uitkomen, omzetten naar al die vitaminen enzo. Daar maken ze enzymen voor aan die ze als volwassen plant niet meer nodig hebben. De enzymen en de omzetting van het zetmeel heeft nog een voordeel: het is als het ware een voor-vertering van de zaden. Handig voor ons, want wij krijgen dus kant-en-klare voedingsstoffen binnen. Door het eten van babyplanten. Moehahaha.

Van kiemen eet je doorgaans ook minder omdat ze zo sterk van smaak zijn, maar dat mag de pret niet drukken: zeker in de vroege lente, als het lastig is om ander voedsel te vinden (buiten de supermarktsituatie dus), zijn ze een mooie aanvulling op je voedingspalet.

Zelluf doen

Heel eenvoudig. Echt, heel eenvoudig. Je hebt nodig:

  • Een grote glazen pot en een oude panty
  • OF een grote pan met een deksel
  • Zaadjes
  • Water
  • Geduld

Je doet:

  • De zaadjes in de pot of pan - let op: ze zwellen op en het worden VEEL plantjes, dus overdrijf niet en neem een klein laagje
  • 2x zoveel water erbij
  • Laat dit weken gedurende enkele uren (kleine zaadjes) tot een nacht (bonen, grote pitten)
  • Doe de panty over de pot en zet het vast met een elastiekje. Giet het water af (de panty is je filter, yay!) of gebruik de deksel van je pan om te zorgen dat de zaden er niet uitvallen tijdens het spoelen
  • Spoel ze vervolgens elke dag even om (op warme dagen 2x)
  • Na een dag of 3-4 heb je kiemen. Bewaar ze in de koelkast en eet ze in de komende dagen op!

Het allermooiste is als de kiemtijd van je zaden een beetje op elkaar afgestemd is. Bij de natuurwinkel kun je voorgemixte zaden krijgen, maar zelf maken is natuurlijk wel erg leuk. Dus experimenteer met de zaden die je overhebt van het zaaien in de tuin (broccoli!), met zaden in je keuken (anijs!) en met zaadjes die je speciaal voor dit doel koopt omdat het zo cool is. Een zadelijk!

De vraag van vandaag:

Kiem jij al? En wat kiem je dan?

Vertel het ons in de reacties!


Reageren? Gezellig!

Reacties (15)

Moniek
20 Jul. 2016
Hoi beste mensen, ik had wat meloenen gegeten, met oranje binnenkant, (geen watermeloen dus) en de zaden laten kiemen, maar kun je die wel eten? Ik vind er niets over. Ze staan op de vensterbank en doen het goed!

Alvast bedankt voor de reactie
Leonie
21 Feb. 2016
Mungbonen, linzen en.adukibonen. Kiemen hartstikke goed, en waren erg lekker door de chili con Carne! Ook heel lekker als ovenschotel met feta, ei, geraspte kaas en een beetje peper-thijm-rozemarijn-zeezout nomnomnom!
JB
19 Mar. 2015
"Bruine bonen kiemen" zijn die ook eetbaar?
Suuz
4 Apr. 2014
Oh, leuk! Ik heb het nog nooit gedaan, maar het lijkt me bij uitstek een leuk projectje om samen met mijn oudste te doen.
Renate
2 Apr. 2014
Waar kan ik de zaden van onder andere broccoccress vinden?
De Groene Vrouw
3 Apr. 2014
Het zijn gewoon de zaden van de betreffende groenten. Dus bij natuurwinkels, De Bolster, dat soort plekken.
Neana
31 Mar. 2014
Ik heb een tijd lang kikkererwten gekiemd, echt heel yummy. Dank voor dit artikel, ik pak die oude gewoonte misschien wel weer eens op, ik weet niet waarom ik was gestopt, iets met kinderen krijgen ofzo :)
MJ
26 Mar. 2014
mijn favoriet zijn mungbonen die transformeren in tauge!
verder inderdaad de broccolikers, tuinkers
Marjanne
26 Mar. 2014
Ik heb het vorig jaar gedaan 'met de panty' Maar er kwam een slijmerig laagje om de zaden die de panty zo verstopte dan het afgieten niet werkte
Deed ik iets fout ?
De Groene Vrouw
26 Mar. 2014
Waarschijnlijk heb je niet goed genoeg gespoeld. Of de verkeerde zaden gebruikt. Je kunt ook spoelen in een vergiet of zeef, en dan de panty er weer op doen, op zijn kop weg zetten om uit te laten druipen.
Janet
13 May. 2017
Sommige zaden vormen een slijmlaagje en zijn dus niet echt geschikt voor de panty metode (dit geldt onder andere voor tuinkers).
izerina
26 Mar. 2014
Omdat ik niet van broccoli houd,eet ik elke dag een plukje broccolikers.
Tim De Graeve
26 Mar. 2014
Wel opletten met waar je zaad vandaan komt. Sommige zaden zijn voorbehandeld behandeld met chemische bestrijdingsmiddelen en die wil je niet als kiemen naar binnen spelen.

Voor de rest weer een interessant artikel.
De Groene Vrouw
26 Mar. 2014
Als het behandeld is, is de kans groot dat het niet eens ontkiemt ;-) Maar een biologische bron is altijd het fijnste natuurlijk.
Sanne
26 Mar. 2014
Gewone erwten.
Maar dat was niet zo'n succes omdat je ze een dagje in het water moest laten staan en dan moest planten. Maar dat ontplofte een beetje en ging nog meer schimmelen. Tijd voor poging 2.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief!
Copyright © 2019 | De Groene vrouw - Eigenwijs in Darmflora, Voeding & Gezondheid | Disclaimer | Privacy & Cookie policy